محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
335
خلاصة الحكمة ( فارسى )
امداد : ( ع . ا ) . جِ مدت . ( ناظم الاطباء ) . جِ مُدّ پيمانه ها . ( اقرب الموارد ) . جِ مدد . ياران . ( فرهنگ فارسى معين ) . جِ مَدَد . ( اقرب الموارد ) . مجازاً درود و سلام پياپى . امْراق : ( ع . ا ) . جِ مَرق . ( اقرب الموارد ) . امزاج . امْزِجَة ارْبَعَه : ( تركيب وصفى ، ا مركب ) . بقراط و جالينوس منش را تابع مزاج قرار داده و غلبهء يكى از اخلاط ( كه به زعم آنان از چهار خلط تجاوز نمىكرد ) را بر سه خلط ديگر باعث اختلاف امزجه مىدانسته دانستهاند و از اين رو قائل به چهار نوع مزاج بودهاند ، بدين قرار : دموى ، صفراوى ، بلغمى و سوداوى . و براى هر يك مختصاتى جسمانى و اخلاقى ذكر مىكرده كردهاند كه اجمال آن اين است : 1 . دموى مزاج ( خوش آب و رنگ و به ظاهر قوى بنيه ) ، خوشبين و خوشگذران ، جدى و سبك مغز و سطحى است . 2 . صفراوى مزاج ( باريك اندام و زردفام ) ، با حرارت و خشن و زودخشم و جاه طلب و ثابت قدم است . 3 . بلغمى مزاج ( قطور و كم بنيه ) ، خوش مشرب و خونسرد و سست عنصر و كندذهن است . 4 . سوداوى مزاج ( سيه چهره و باريك اندام ) . مضطرب و ناراضى و بدبين است . « 1 » امْلَس : ( ع . ص ) . تابان . ( منتهى الارب ) . نرم . ( اقرب الموارد ) . هموار ، مقابل خشن . ( فرهنگ فارسى معين ) . مؤنث آن ملساء است . ( اقرب الموارد ) . صحيح و درشت پشت . ( ناظم الاطباء ) . امْهال : ( ع . مص ) . زمان دادن . ( منتهى الارب ) . روزگار دادن . مهلت و فرصت دادن . ( غياث اللغات ) . درنگى خواستن . تأخير كردن . ( منتهى الارب ) . نرمى و آهستگى كردن . امْرار : ( ع . مص ) . گذرانيدن كسى را از جايى . ( فرهنگ فارسى معين ) . بگذرانيدن . ( تاج المصادر ) . امْزِجَة : ( ع . ا ) . جِ مزاج . ( اقرب الموارد ) . آميزشها . ( آنندراج ) . خلط ها . ( آنندراج ) . سرشت ها . ( فرهنگ فارسى معين ) . امْلَس : ( ع . ص ) . تابان . ( منتهى الارب ) . نرم . ( منتهى الارب ) . هموار ، مقابل خشن . ( فرهنگ فارسى معين ) . هموار و چيزى كه به او چيزى ديگر متعلق نشده باشد . ( آنندراج ) . مؤنث آن ملساء است . ( اقرب الموارد ) .
--> ( 1 ) . على اكبر سياسى ؛ مبانى فلسفه ، ص 167 .